De Kleurenthriller Visuele essays

Eeuwig moment

Serie video-essays over de werking van de kleurcontrasten

Eeuwig moment is een video-essay over de werking van het koudwarmcontrast. Het is een van de video-essays die vanaf begin 2019 gepubliceerd zal worden door Mister Motley. Ik werk op dit moment aan de andere video’s.

Kairotisch moment door kleurcontrast

Het koudwarmcontrast is een van de zeven kleurcontrasten. Oranjerood is de warmste kleur en groenblauw de koudste. Je kunt de warmste en koudste kleur tegenover elkaar zetten, dan lijkt de werking op die van het complementair contrast. Je gebruikt ze dan als twee onverenigbare uitersten. Maar het koudwarmcontrast heeft ook een unieke werking, geen contrast doet hem dat na.

Het kan kleuren die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben met elkaar verbinden. Je kunt kleurtrappen maken waar rood verloopt naar roze, paars, blauw, blauwgroen. Kleuren gaan in elkaar over, zonder dat je nog doorhebt waar de een begint en de ander eindigt. Zo ga je heen en weer, terug en vooruit, eeuwig. Barbara Collé verbindt in dit video-essay de in elkaar stromende kleuren met wat in de filosofie ook wel een ‘Kairotisch moment’ wordt genoemd.

 

De zeven Kleurcontrasten van Johannes Itten

‘Een kleur moet men nooit afzonderlijk zien, maar altijd met betrekking tot zijn omgeving. Het karakter en de werking van de kleur worden bepaald door de plaatsing ten opzichte van begeleidende kleuren.’ Dat zijn uitspraken van Bauhausdocent Johannes Itten (1888-1967). Zijn kleurcontrasten doen bij menig ontwerper of kunstenaar wel een belletje rinkelen, maar wat je er als maker precies aan kunt hebben, weet bijna niemand (meer). Kleuren blijken acteurs die de sterren van de hemel spelen. Wij moeten alleen weten hoe te kijken.

In 2019 is het 100 jaar geleden dat de Bauhausschule werd opgericht. Een perfecte aanleiding om te onderzoeken wat de bijna 100 jaar oude kleurenleer ons tegenwoordig nog te zeggen heeft.

Dit video-essay kwam mede tot stand door Stimuleringsfonds creatieve industrie. Met dank aan het Museum für Gestaltung – Bauhaus-Archiv, Berlijn. Het is een bijdrage aan de viering van 100 jaar Bauhaus in 2019.

Met o.a. werk van Nalini Malani en Seth Price

In het koudwarm video-essay zijn o.a. beelden opgenomen van:

Seth Price, Köln Waves/Blues (2005/2008)
Tijdens de tentoonstelling Social Synthetic in Stedelijk Museum Amsterdam, 2017.

Nalini Malani, Utopia 1969-76
Dit werk is opgenomen in de permanente opstelling van de collectie Stedelijk Museum Amsterdam. Het is nu te zien.

Het eerste deel, in kleur, maakte Malani in 1969 nadat ze de kleurenleer van Itten had gelezen en zelf met kleuren wilde experimenteren. Dit werk heet ‘Dream Houses’. Het werk in zwartwit maakte Malani in 1976 en heet Utopia. De werken zijn in de presentatie in het Stedelijk museum samengevoegd met de titel Utopia. In de overzichtstentoonstelling in Centre Pompidou eerder dit jaar werd ‘Dream Houses’ apart getoond. In de solotentoonstelling in het Stedelijk Museum in 2017 werden de werken samen gepresenteerd maar hingen ze andersom.

Leestips

Kunst der Farbe, subjektives Erleben und objektives Erkennen als Wege zur Kunst
Johannes Itten
Otto Maier Verlag 1961.

Kairos, een nieuwe bevlogenheid
Joke J. Hermsen
de Arbeiderspers, 2014.